Geschiedenis

Een culturele biografie

De stevenklipper Hugo Grotius is in 1883 gebouwd bij scheepswerf Rijkée in Rotterdam-Charlois in opdracht van Wilhelm Oscar Klarenaar, schipper uit Millingen aan de Rijn. Hij liet het schip bouwen in een periode van bloei en industriële ontwikkelingen met name in West-Europa.

Hout vervangen door staal

Door de economische en politieke ontwikkeling van Duitsland nà 1871 en de groei van de Rotterdamse haven, groeit en moderniseert de scheepvaart op de Rijn in een ongekend tempo. De industrialisatie van het Roergebied roept de vraag in het leven naar grotere schepen die geschikt zijn voor het vervoer van massagoed als kolen, ertsen, staal en graan. Houten schepen, die te kwetsbaar zijn voor deze ‘ruwe’ ladingsoorten en moeilijk in veel grotere afmetingen gebouwd kunnen worden, worden vervangen door stalen schepen en scheepsbouwers langs de Rijn ontwikkelen hiervoor nieuwe scheepstypen. Een daarvan is de stevenklipper, het grootste Nederlandse zeilende binnenschip dat ooit is gebouwd.

“We zien de authenticiteit van het schip als een inspirerend en toekomstgericht uitgangspunt in het denken over vakmanschap, kennisoverdracht en verduurzaming.” 

De binnenvaart speelde in die tijd een belangrijke rol. Wegverkeer, eind 19e eeuw nog voornamelijk met paard-en-wagen, was van ondergeschikt belang. De spoorwegen waren volop in ontwikkeling en er werd een begin gemaakt met een uitgebreid spoorwegnet. Rivieren vormden een natuurlijke infrastructuur. Hoofdvaarwegen van Europa waren de Maas en de Rijn met de vele daarmee verbonden vertakkingen. Langs de oevers van deze rivieren kwamen centra tot ontwikkeling waar overslag plaatsvond en waar cultuur en industrie zich kon ontplooien.

Onder Nederlandse vlag

De Hugo Grotius heeft altijd onder Nederlandse vlag gevaren, voornamelijk tussen de centra Rotterdam, Amsterdam, Millingen, Duisburg, Antwerpen en Twente. Het schip moet een bekende verschijning zijn geweest langs de steden en dorpen aan de Lek en de Rijn, zoals bij Wijk bij Duurstede, Culemborg, Vreeswijk en Arnhem. In de beginjaren als imposante tweemaster onder zeil, later als sleepschip en uiteindelijk als zelfstandig varend motorvrachtschip.

“Samen met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven onderzoeken we de toepassingsmogelijkheden van duurzame technieken, met behoud van het historische uiterlijk van het schip.”

Tuigplan Hugo Grotius, tekening Bart Vermeer

In 1997, na de zeer lange actieve vrachtvaartperiode, wordt het schip aangemeld voor de sloopregeling. Een verzoek tot behoud van dit unieke varend erfgoed werd in 1998 toegekend door de minister van Verkeer en Waterstaat, mits het schip in een museum of behoudsstichting ondergebracht zou worden.

Behoud door gebruik

Dit heeft in datzelfde jaar geleid tot de oprichting van de “Stichting tot behoud van de stevenklipper “Hugo Grotius”, die inmiddels in Arnhem is gevestigd.

De Hugo Grotius is een uniek schip dat als varend erfgoed een belangrijke historische ontwikkeling vertegenwoordigt. Na restauratie zal dit schip de enige zeilende stevenklipper zijn die Nederland nog heeft, opnieuw in de vaart als opleidingsschip voor jongeren.


>> Specificaties Hugo Grotius